Çocuklarda dil bağı, konuşmayla anlaşılır mı?

Dil bağı ile konuşma arasındaki ilişkinin sanıldığından daha karmaşık olduğunu aktaran Dil ve Konuşma Terapisti Anuş Tahmincioğlu, “Her dil bağı konuşmayı etkilemez; konuşma güçlüğü yaşayan her çocuğun sorunu da dil bağı değildir.” dedi. Her sesletim güçlüğünün dil bağı kaynaklı olmadığını vurgulayan Tahmincioğlu, cerrahi müdahalenin de tek başına doğru ses üretimini sağlamayabileceğine dikkat çekti. Tahmincioğlu, ailelerin cerrahi bir adım atmadan önce dil ve konuşma terapistine danışmasını önerdi.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Dil ve Konuşma Terapisti Anuş Tahmincioğlu, çocuklarda dil bağının konuşma bozukluğuna etkisi ve cerrahi müdahale gerekliliği hakkında açıklamalarda bulundu.

Dil bağı ile konuşma arasında karmaşık bir ilişki var!

Çocuklarda dil bağının, ebeveynlerin en fazla merak ettiği ve kafa karışıklığı yaşadığı konuların başında geldiğini ifade eden Anuş Tahmincioğlu, “Erken çocukluk döneminde, yalnızca ağız içi anatomisine bakılarak çocuk hakkında ‘ileride konuşma problemi yaşayacak’ yargısına varılabiliyor. Hatta dil bağı kesildiğinde çocuğun tüm konuşma sorunlarının sihirli bir değnek değmişçesine ortadan kalkacağına dair yanlış bir inanış da oldukça yaygın.” dedi.

Dil bağı ile konuşma arasındaki ilişkinin, sanılanın aksine çok daha karmaşık olduğuna işaret eden Tahmincioğlu, “Her dil bağı konuşmayı etkilemez; konuşma güçlüğü yaşayan her çocuğun sorunu da dil bağı değildir. Bunu sadece bu alanda çalışan bir uzman olarak değil; aynı zamanda bir zamanlar dil bağı kısa olan çift dilli bir terapist ve buna rağmen konuşma gecikmesi yaşamamış bir çocuk olarak söylüyorum.” şeklinde konuştu.

Anatomik görünüm ile işlevsel performans her zaman eşleşmeyebilir!

Bir çocuğun dil bağının kısa, kalın veya belirgin görünmesinin, tek başına konuşma bozukluğu yaşayacağı anlamına gelmediğini yineleyen Tahmincioğlu, “Anatomik görünüm ile işlevsel performans her zaman eşleşmeyebilir.” dedi.

Değerlendirmelerde son derece belirgin görünen bir dil bağına rağmen dilini konuşma seslerinin pozisyonlarına rahatça getirebilen ve tamamen anlaşılır konuşan çocuklarla karşılaşabildiğini aktaran Tahmincioğlu, şöyle devam etti:

“Bununla birlikte, dışarıdan hiç dikkat çekmeyen küçük bir bağın, dili işlevsel olarak tamamen kısıtladığı durumlarla da karşılaşabiliyoruz.

Bu noktada ailelerin sıklıkla kullandığı ‘konuşma bozukluğu’ ifadesini netleştirmemiz gerekiyor. Çocuğun söyleneni anlaması, kelime öğrenmesi, cümle kurması ve sesleri doğru üretmesi birbirinden farklı beceriler. Çünkü dil bağı, tek başına çocuğun kelime hazinesinin sınırlı olmasını, cümle kurmaya yaşıtlarından daha geç başlamasını ya da dil gelişiminin genel olarak beklenen düzeyin gerisinde seyretmesini açıklayan bir durum değildir.”

Sesletim güçlüğü yaşayan her çocuğun cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyduğu söylenemez!

Dil bağının etkilediği temel alanın ‘sesletim’ olduğunu dile getiren Anuş Tahmincioğlu, “Yani konuşma seslerinin doğru şekilde oluşturulmasıdır. Bununla birlikte, sesletim güçlüğü yaşayan her çocuğun dil bağına yönelik cerrahi bir müdahaleye ihtiyaç duyduğu da söylenemez.” dedi.

Dört-beş yaşlarında, anlamlı cümleler kurabilen ve söyleneni mükemmel anlayabilen bir çocuk üzerinden örnek veren Tahmincioğlu, “Bu çocuk bazı sesleri sürekli hatalı üretiyorsa, değerlendirme sırasında dil hareketlerinin kısıtlandığı görülüyorsa, dil bağının etkisi değerlendirilir. Ancak her sesin edinim yaşı farklıdır. 3 yaşındaki bir çocuğun sırf ‘r’ sesini çıkaramaması sebebiyle dil bağını kestirmek bilimsel ve klinik açıdan son derece yanlış bir yaklaşımdır. Çünkü ‘r’ sesi diğer seslerden geç edinilen karmaşık bir sestir.” açıklamasını yaptı.

Bağın kesilmesi ile doğru sesin üretilmesi aynı şey değil!

Ailelerin evde çocuklarına ‘dilini çıkar, yukarı kaldır, damağına değdir’ gibi hareketler yaptırarak tanı koymasının mümkün olmadığını vurgulayan Tahmincioğlu, “Küçük bir çocuk, verilen yönergeyi anlamadığı veya o motor hareketi henüz planlayamadığı için de başarısız olabilir. Bu nedenle tanı; tek bir hareketten değil, bir Dil ve Konuşma Terapisti tarafından çocuğun doğal konuşma performansı incelenerek konmalı. Cerrahi müdahalenin gerekliliğine elbette ilgili hekim karar verir.” dedi.

En büyük hayal kırıklığının ise cerrahi sonrasında yaşanabildiğine değinen Tahmincioğlu, “Çünkü bağın kesilmesi ile doğru sesin üretilmesi aynı şey değildir. Cerrahi işlem dille ilgili hareket alanını açabilir. Ancak dilin o noktaya artık ulaşabiliyor olması, çocuğun konuşurken o noktayı otomatik olarak kullanacağı anlamına gelmez. Çocuk yıllardır o sesi yanlış ürettiyse, bağ kesilse bile eski alışkanlığına devam edebilir. İşte bu aşamada dil ve konuşma terapisi devreye girer.” diye konuştu.

“Kaygılarınız varsa cerrahi adımdan önce bir dil ve konuşma terapistine danışın”

Sosyal medyadaki ‘öncesi-sonrası’ videolarının ve ağız içi fotoğraflarının ailelerdeki kaygıyı artırabildiğine dikkat çeken Anuş Tahmincioğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Başka bir çocuğun dil görüntüsüyle kendi çocuğunuzunkini kıyaslamak son derece yanıltıcıdır. Benzer görünen iki anatomik yapı, iki farklı çocukta bambaşka sonuçlar doğurur. Çocuğunuzun sesletimiyle ilgili kaygılarınız varsa cerrahi adımdan önce bir dil ve konuşma terapistine danışın. Bazen çocuğunuzun ihtiyacı olan şey dil ve konuşma terapistinin rehberliğidir.”