Nejdet Bozkurt, “Proje ile endemik Likya salebini koruyarak, neslinin devam etmesini sağlayacağız"

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü doktora öğrencisi Nejdet Bozkurt, 20 yıldır Türkiye orkideleri üzerine araştırma yürütüyor.

Reklam Alanı

GİRİŞ: 01 Temmuz 2025 - 10:51

Nejdet Bozkurt, “Proje ile endemik Likya salebini koruyarak, neslinin devam etmesini sağlayacağız"

Fotoğraf : BEYAZ

Reklam Alanı x Haber Detay

ABONE OL

Haber Detay x Reklam Alanı

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü doktora öğrencisi Nejdet Bozkurt, 20 yıldır Türkiye orkideleri üzerine araştırma yürütüyor. Aynı zamanda Ege Üniversitesi ve Akdeniz Koruma Derneği işbirliği ile gerçekleştirilen “Endemik orkide türlerimizden Ophrys lycia’nın in-vitro koşullarda çoğaltılması ve korunması” projesinin de yürütücülüğünü üstleniyor. Proje ile Likya salebinin (Ophrys Lycia) orta vadede canlı olarak doğal koşullarda korunması uzun vadede ise polen ve tohum örnekleri ile Ulusal Gen Bankası’nda saklanması hedefleniyor.

Proje hakkında bilgi veren Nejdet Bozkurt “Likya salebi türünün koruma yaklaşımı, kontrollü çapraz tozlaşma ile tohum elde edilmesi, tohumların kültüre alınıp çoğaltılması, çoğaltılan bireylerin doğaya adaptasyonu gibi aşamaları içeriyor. Proje, elde edilen tohum ve polenlerin Ulusal Gen Bankası’nda muhafazası gibi yeni ve çok yönlü bir yaklaşım getiriyor. Üç yıl boyunca doğal yaşam ortamında bulunan bitkiler kayıt altına alınarak, aralarından seçili bitkiler yapay olarak tozlaştırılıp tohum elde edildi. Böylece, türe ait en önemli genetik kaynaklardan biri Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde oluşturulan mini tohum bankasında koruma altına alındı. Proje tamamlandığında bu tohumlar Ulusal Gen Bankası’na aktarılacak ve gelecekteki bilimsel çalışmalarda ve elde edilen tohumların bir kısmı da Likya salebinin yeniden üretimi için kullanılacak” dedi.

Türün korunması için proje geliştirildi

Botanik bahçesinde laboratuvar koşullarında yürütülen çalışmalarda orkidelerin geleceği için heyecan verici sonuçların olduğunu söyleyen Nejdet Bozkurt, “Özel olarak hazırlanmış besiyerlere ekilen orkide tohumları çimlenmeye başladı. Tohumların 0,1-0,2 mm boyutlarda başlayan yolculuğu 5-6 santimetreye ulaşan bitkiciklere dönüştü. Laboratuvar ortamında üretilen bireyler yavaş yavaş yumru oluşturmaya başladı. Sıradaki adım yumru oluşturan bireylerin önce sera ortamında gelişmesi ve ardından da doğal yaşam ortamlarına adaptasyonu olacak. Proje bütün yönleriyle başarıya ulaşırsa Likya salebinin korunması en üst düzeyde garanti altına alınmış olacak” diye konuştu

“Dünyada sadece Kaş ilçemizde yayılış gösteriyor”

Likya salebi hakkında bilgi veren Nejdet Bozkurt “Adını Işık ülkesi Likya’dan alan Likya salebinin endemik bir orkide türümüzdür. Ophrys lycia 1980 yılında İsviçreli botanikçi Jany Renz tarafından bir köy mezarlığında keşfedilmiştir. Dünyada sadece Antalya’nın Kaş ilçesinde yayılış gösterir. Likya salebi 40-50 santimetreye kadar boylanabilen çok yıllık bir orkide türüdür. Toprak altında iki yumurtamsı yumrusu bulunur. Büyük ve gösterişli çiçeklere sahiptir. Çanak ve taç yapraklar pembesi, menekşemsi; dudak kısmı kahverengi, kırmızımsıdır. Daha çok badem teraslarında, taşlık ve çalılık arazilerde yayılış gösterir. Çiçeklenme dönemi Mart sonu ve Nisan ayıdır” dedi.

“Likya salebinin yayılış alanları bir bir yok oluyor”

Nejdet Bozkurt, “Doğayla iç içe olan lahit mezarları ve antik tiyatroları ile ünlü ‘Likya Salebi’nin yaşadığı cennet köşesi maalesef turizmin getirdiği yapılaşmaya yenik düştü. Likya salebinin yayılış alanları bir bir yok oluyor, doğadaki birey sayısı artık yüzlerle ifade ediliyor. Yumruları için doğadan toplanması, önemli yaşam alanlarından olan mezarlıklarda ot ilacı kullanımı türün geleceğini tehdit ediyor. Doğadaki sayısı yüzlerle ifade edilen Likya salebinin IUCN koruma kategorisi Kritik / Critically endangered (CR) olarak gösteriliyor. Türkiye’de yaklaşık 200 orkide türü bulunuyor ve bunların büyük bir kısmı yumrulu türler. Yumrulu orkidelere halk arasında salep deniyor. Renkleri, biçimleri ya da yetiştikleri bölgelere göre; arı salebi, dağ salebi, çayır salebi gibi adlarla anılıyorlar” diye konuştu

“Sıcak içecek ve dondurma yapımında kullanılıyor”

İlkçağlardan bu yana orkide yumruları toz haline getirilerek “salep” elde edildiğini vurgulayan Nejdet Bozkurt, “Salep, sıcak içecek ve dondurma yapımında kıvam artırıcı olarak tüketiliyor. Salep ve dondurma yapımında kullanılan etken madde bir polisakkarit olan ‘glucomannan’. Her yıl milyonlarca kök orkide yumrusu bu etken madde için doğadan kaçak olarak sökülüyor. Oysa piyasada uzun yıllardır salep yerine kıvam artırıcı olarak kullanılan başka maddeler var. Salep için orkide yumrularına ihtiyaç yok. Her yıl milyonlarca kök orkidenin doğada yok olmasına neden olan kaçak sökümlerin önü alınamazsa yumrulu orkidelerimizin nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ

Bu haber toplamda 167 kez okunmuştur.

Haber Detay x Reklam Alanı

Ekonomi Gündem

İş insanı Tatar’dan Kahta Gazeteciler ve Yazarlar Cemiyeti’ne ziyaret

Genel Sağlık-İş Adıyaman İl Başkanı Aytemir: Güvenli çalışma ortamı istiyoruz

Büyükşehir'den kütüphanelere sınav ayarı

Kâhta Belediyesi’nde bayramlaşma programı yoğun katılımla gerçekleştirildi

Milletvekili Özhan: İstanbul’un fethi medeniyetimizin zaferidir

Yeniden Refah Partili Çimenden: ‘Bugün de aynı ruha ihtiyaç var’

Haber Detay x Reklam Alanı

Yorum Ekle

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir

Yorumunuz

Adınız Soyadınız

Haber Detay x Reklam Alanı

O AV P

1	Galatasaray	34	77	77
2	Fenerbahçe	34	77	74
3	Trabzonspor	34	61	69
4	Beşiktaş	34	59	60
5	Başakşehir	34	58	57
6	Göztepe	34	42	55
7	Samsunspor	34	46	51
8	Rizespor	34	46	41
Tamamını Göster
15	Eyüpspor	34	33	33
16	Antalyaspor	34	33	32
17	Kayserispor	34	27	30
18	Karagümrük	34	31	30

O AV P

1	Erzurumspor	38	82	81
2	Amed Sportif	38	81	74
3	Esenler Erokspor	38	81	74
4	Arca Çorum FK	38	63	71
5	Bodrum FK	38	71	64
6	Pendikspor	38	58	63
7	Keçiörengücü	38	73	60
8	Bandırmaspor	38	47	60
Tamamını Göster
17	Serik Belediyespor	38	44	39
18	Sakaryaspor	38	45	34
19	Hatayspor	38	33	14
20	A.Demirspor	38	22	-54

O AV P

1	Arsenal	38	71	85
2	M.City	38	77	78
3	M. United	38	69	71
4	Aston Villa	38	56	65
5	Liverpool	38	63	60
6	Bournemouth	38	58	57
7	Sunderland	38	42	54
8	Brighton	38	52	53
Tamamını Göster
17	Tottenham	38	48	41
18	West Ham United	38	46	39
19	Burnley	38	38	22
20	Wolves	38	27	20

O AV P

1	Bayern Munih	34	122	89
2	B. Dortmund	34	70	73
3	RB Leipzig	34	66	65
4	VfB Stuttgart	34	71	62
5	Hoffenheim	34	65	61
6	Leverkusen	34	68	59
7	Freiburg	34	51	47
8	E. Frankfurt	34	61	44
Tamamını Göster
15	Werder Bremen	34	37	32
16	Wolfsburg	34	45	29
17	FC Heidenheim	34	41	26
18	St. Pauli	34	29	26

O AV P

1	Barcelona	38	95	94
2	Real Madrid	38	77	86
3	Villarreal	38	72	72
4	Atletico Madrid	38	62	69
5	Real Betis	38	59	60
6	Celta Vigo	38	53	54
7	Getafe	38	32	51
8	Rayo Vallecano	38	41	50
Tamamını Göster
17	Osasuna	38	44	42
18	Mallorca	38	47	42
19	Girona	38	39	41
20	Real Oviedo	38	26	29

O AV P

1	Inter	38	89	87
2	SSC Napoli	38	58	76
3	Roma	38	59	73
4	Como	38	65	71
5	AC Milan	38	53	70
6	Juventus	38	61	69
7	Atalanta	38	51	59
8	Bologna	38	49	56
Tamamını Göster
17	Lecce	38	28	38
18	Cremonese	38	32	34
19	Verona	38	25	21
20	Pisa	38	26	18

O AV P

1	PSG	34	74	76
2	Lens	34	66	70
3	Lille	34	52	61
4	Lyon	34	53	60
5	Marsilya	34	63	59
6	Rennes	34	59	59
7	AS Monaco	34	60	54
8	Strasbourg	34	58	53
Tamamını Göster
15	Auxerre	34	34	34
16	Nice	34	37	32
17	Nantes	33	29	23
18	Metz	34	32	17

O AV P

1	PSV Eindhoven	34	101	84
2	Feyenoord	34	70	65
3	NEC Nijmegen	34	77	59
4	FC Twente	34	59	58
5	Ajax	34	62	56
6	FC Utrecht	34	55	53
7	Alkmaar	34	58	52
8	SC Heerenveen	34	57	51
Tamamını Göster
15	PEC Zwolle	34	44	37
16	FC Volendam	34	35	32
17	NAC Breda	34	35	29
18	Heracles	34	35	19

Nejdet Bozkurt, “Proje ile endemik Likya salebini koruyarak, neslinin devam etmesini sağlayacağız"

Yorum Ekle

Bültenimize Abone Olun