Sayıştay’dan TÜRKVET tespiti: 37,5 milyon hayvan için zorunlu aşı kaydı yok

BAKANLIK BÜTÇESİNİN YÜZDE 98,2'SİNİ KULLANDI

Sayıştay raporunda yer alan verilere göre Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 yılı nihai bütçe ödeneği 487 milyar 940 milyon 42 bin lira oldu.

Bakanlık yıl sonu itibarıyla toplam 479 milyar 204 milyon 405 bin liralık harcama gerçekleştirerek ödeneğinin yüzde 98,2'sini kullandı.

MERA GELİRLERİ ISLAH PROJELERİNDE KULLANILAMADI

Denetimde mera, yaylak ve kışlaklardan elde edilen otlatma bedelleri ile ürün satış gelirlerinin kullanımına ilişkin de tespitlere yer verildi.

Mera Kanunu kapsamında bu gelirlerin yüzde 75'inin mera ıslahı ve geliştirilmesi amacıyla belediye veya köy sandıklarının özel hesaplarına aktarılması gerekirken, hesaplarda biriken kaynakların ıslah ve geliştirme projelerinde yeterince kullanılamadığı belirtildi.

Rapora göre 2024 yılında Türkiye genelinde yalnızca Tokat'ta bir ortak mera ıslah projesi yürütüldü. 2025 yılında ise belediyeler ile İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinin iş birliğiyle gerçekleştirilen herhangi bir ortak mera ıslah projesi bulunmadı.

Yevmiye kayıtları incelenebilen 82 belediyenin özel hesaplarında 2023 yılında 18,2 milyon, 2024 yılında 20,8 milyon ve 2025 yılında 19,69 milyon lira mera geliri biriktiği kaydedildi.

Sayıştay, kaynakların kullanılamamasının nedenleri arasında Mera Yönetim Birliklerinin kurulamamasını ve birlik bulunmayan yerlerde paranın harcanmasına yetkili mercilerin mevzuatta açık biçimde tanımlanmamasını gösterdi.

2,5 MİLYON BÜYÜKBAŞ, 35 MİLYON KÜÇÜKBAŞ İÇİN AŞI KAYDI YOK

Sayıştay'ın hayvancılık kayıtlarına ilişkin incelemesinde, TÜRKVET'te aktif görünen milyonlarca hayvan için zorunlu aşılama kaydına rastlanmadı.

Raporda, 2025 yılında zorunlu aşı uygulamasına tabi kayıtlı hayvanlardan yaklaşık 2,5 milyon büyükbaş ile 35 milyon küçükbaş hayvan için herhangi bir aşılama işleminin yapıldığına ilişkin kayıt bulunmadığı belirtildi.

Sayıştay, hayvanların sistemde aktif görünmesine rağmen aşı kaydının bulunmamasının; ölüm, kesim, satış veya işletme değişikliği gibi nedenlerle hayvan düşümlerinin TÜRKVET'e zamanında ve eksiksiz işlenmemesinden kaynaklanabileceğini değerlendirdi.

İl ve ilçe müdürlüklerindeki veteriner hekimler tarafından gerçekleştirilen aşılama programları sırasında, işletmeler üzerine kayıtlı olduğu halde aşılanamayan hayvanlarla ilgili de gerekli kayıt işlemlerinin yapılmadığı tespit edildi.

BİYOLOJİK OLARAK UYUMLU OLMAYAN KAYITLAR TESPİT EDİLDİ

TÜRKVET'te kayıtlı hayvanların yaş bilgilerinin incelenmesi sonucunda, biyolojik ve hayvan yetiştiriciliği açısından makul kabul edilemeyecek derecede ileri yaşta görünen hayvan kayıtlarının bulunduğu belirtildi.

Sayıştay, bu durumun ölüm, kesim veya diğer nedenlerle sistemden düşürülmesi gereken hayvanların aktif kayıtlarda tutulmaya devam ettiğine işaret ettiğini bildirdi.

Doğum kayıtlarında da benzer sorunlara rastlandı. Bazı anne hayvanların üreme periyotlarıyla uyumlu olmayacak şekilde çok sayıda yavruyla ilişkilendirildiği, kimi kayıtlarda bir anne hayvana 20-30 yavru işlendiği tespit edildi.

Raporda bu durumun, doğum ve yavru kayıtlarının kontrol ve doğrulama mekanizmalarındaki eksikliklere işaret ettiği ve TÜRKVET verilerinin güvenilirliğini etkilediği belirtildi.

GÜNCEL OLMAYAN KAYITLARA RAĞMEN BUZAĞI DESTEĞİ

Sayıştay, işletme kayıtlarının güncel tutulmamasına rağmen ilgili işletmelerin mevzuatta öngörülen yaptırımlarla ilişkilendirilmediğini de tespit etti.

Raporda, kayıtları güncel olmayan bazı işletmelerin buzağı desteklerinden yararlandırıldığı belirtildi.

İşletme kayıt defterlerinin tutulması, işletme plakalarının uygulanması ve hayvanların tanımlanmasına ilişkin kontrollerin mevcut kayıt hatalarını önlemekte yetersiz kaldığı değerlendirildi.

AŞI VE KÜPE İŞLEMLERİNDEN 3,56 MİLYAR LİRALIK ALACAK

Denetimde veteriner biyolojik ürünleri, küpe ve diğer hayvan tanımlama araçlarından kaynaklanan gelirlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin de eksiklikler tespit edildi.

Rapora göre 2025 yılı sonu itibarıyla küpe bedeli, aşı bedeli ve uygulama ücretlerinden toplam 3 milyar 560 milyon 914 bin 656 liralık alacak oluştu.

Bu tutarın 1 milyar 809 milyon 420 bin 918 liralık kısmı, yaklaşık yüzde 51'i, destek ödemelerinden mahsup edilerek tahsil edildi.

Sayıştay, gelirlerin hizmetin gerçekleştirildiği tarihte değil, tahsilat yapıldığı dönemde muhasebeleştirilmesinin dönemsellik ilkesine uygun olmadığını belirtti.

Raporda, gelir ve alacakların hizmetin fiilen sunulduğu tarihte tahakkuk ettirilerek muhasebeleştirilmesi ve stok hesaplarından çıkışların da aynı tarihte yapılması gerektiği ifade edildi.

Kaynak : PERRE