Uzmanlardan grip uyarısı: Korunmada yıllık aşılama öne çıkıyor

Türkiye’nin farklı uzmanlık alanlarından beş uzmanlık derneği, influenzanın oluşturduğu sağlık yüküne dikkat çekmek ve erişkinlerde tanı, tedavi, komplikasyonların önlenmesi ve bağışıklamaya ilişkin güncel yaklaşımı ortaya koymak amacıyla “Birinci Basamakta Erişkin İnfluenzası: Tanı, Tedavi, Komplikasyonların Önlenmesi ve Bağışıklama Yaklaşımı – Multidisipliner Uzlaşı Raporu 2026” başlıklı raporu hazırladı. Raporda influenza aşısı 6 aydan büyük herkese önerilirken, özellikle yüksek risk grubundaki kişilerin her yıl aşılanmasının önemine dikkat çekiliyor.

Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) Başkanı Prof. Dr. Güzin Zeren Öztürk, Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD) Başkanı Prof. Dr. Meltem Taşbakan, Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mine Adaş, Avrasya Kalp Yetersizliği Derneği (HFS-Eurasia) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hakan Altay ve Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Tufan Tükek tarafından hazırlanan raporda; epidemiyolojiden klinik tabloya, tanı ve tedaviden komplikasyonlara, korunma stratejilerinden aşılamaya kadar influenzanın birinci basamakta yönetimi bütüncül biçimde ele alınıyor.

İnfluenza her yıl yaklaşık 1 milyar kişiyi etkiliyor

Raporda yer verilen Dünya Sağlık Örgütü verileri, mevsimsel influenzanın küresel sağlık yükünün boyutunu ortaya koyuyor. Buna göre dünyada her yıl yaklaşık 1 milyar kişi mevsimsel influenzadan etkileniyor ve bunların yaklaşık 3–5 milyonunda ağır hastalık gelişiyor. İnfluenza ile ilişkili solunum yolu hastalıkları nedeniyle dünyada her yıl yaklaşık 290 bin–650 bin ölüm meydana geldiği tahmin ediliyor.

Soğuk algınlığıyla karıştırılmamalı

Raporda influenzanın klinik tablosunun çoğunlukla ani başladığına dikkat çekiliyor. Ateş, titreme, kas ağrısı, halsizlik ve baş ağrısı gibi sistemik belirtilere; kuru öksürük, boğaz ağrısı ve burun akıntısı gibi solunum yolu belirtileri eşlik edebiliyor. İnfluenzanın kuluçka süresi genellikle 1–4 gün arasında değişiyor. Hastalık, belirtiler ortaya çıkmadan yaklaşık 24 saat önce bulaşıcı hale gelebiliyor ve bulaştırıcılık belirtilerin başlamasından sonra yaklaşık 5 gün devam edebiliyor. Soğuk algınlığında ise başlangıç genellikle daha yavaş ve belirtiler daha hafif. Ateş ve titreme daha nadir görülürken burun akıntısı ve burun tıkanıklığı daha ön planda oluyor.

Grip, çoğu zaman birkaç gün süren ateş, öksürük, kas ağrısı ve halsizlikle sınırlı bir hastalık olarak görülse de bu belirtiler buzdağının yalnızca görünen kısmı. İnfluenza özellikle risk grubundaki kişilerde zatürre, solunum yetmezliği, kronik hastalıkların kötüleşmesi, hastaneye yatış ve ölüme kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabiliyor.

İnfluenzadan korunmanın en etkili yolu: Aşılama

Uzlaşı raporunun en önemli mesajlarından biri bağışıklamaya ilişkin öneriler. Raporda aşılama, influenza enfeksiyonundan ve hastalığın ciddi sonuçlarından korunmada en etkili yöntem olarak tanımlanıyor ve özellikle yüksek risk gruplarının aşılanmasının önemine dikkat çekiliyor.

İnfluenza aşısı 6 aydan büyük herkese öneriliyor

6 aydan büyük herkese influenza aşısının yapılması önerisinde bulunan raporda ağır klinik seyir, komplikasyon, hastaneye yatış ve ölüm açısından başlıca risk grupları arasında; 65 yaş ve üzerindeki kişiler, kronik hastalığı bulunanlar, gebeler ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler yer alıyor. Özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişiler ile diyabet, kronik kalp hastalıkları ve kronik akciğer hastalıkları gibi kronik hastalığı bulunanlar, gebeler ve bağışıklığı baskılanmış bireyler influenza açısından daha yüksek risk taşıyor. Bu nedenle özellikle bu bireylerin her yıl influenza aşısı yaptırması büyük önem taşıyor.

Yüksek risk grubunda yıllık influenza aşılamasının influenza geçirme riskini, komplikasyon gelişimini, hastaneye yatışı ve mortaliteyi azaltmaya, ayrıca altta yatan hastalıkların kötüleşmesini önlemeye katkı sağladığı belirtiliyor.

Aşı için doğru zaman önemli: Koruyucu etki 1–2 haftada başlıyor

Rapora göre influenza aşısının koruyucu etkisi uygulamadan yaklaşık 1–2 hafta sonra başlıyor ve sağlıklı erişkinlerde koruyuculuk 6–8 ay veya daha uzun sürebiliyor. Bu nedenle ideal aşılama zamanının virüsün yaygınlaşmasından önceki sonbahar ayları olduğu; ancak influenza sezonu boyunca, ekim başından mart sonuna kadar aşılama yapılabileceği belirtiliyor. Salgının başlamış olması da aşılamaya engel oluşturmuyor.

Önerilen aşı tipleri: Trivalan influenza aşıları

Uzlaşı raporunda güncel yaklaşım doğrultusunda A(H1N1) pdm09, A(H3N2) ve B/Victoria influenza virüslerini hedefleyen üç bileşenli, yani trivalan influenza aşılarına yer veriliyor. Dünya Sağlık Örgütü, dünya genelinde dolaşımda olan influenza virüslerini sürekli takip ediyor ve influenza virüslerinde meydana gelen antijenik değişiklikleri dikkate alarak aşı içeriğine ilişkin önerilerini her sezon güncelliyor. Bu doğrultuda 2026–2027 Kuzey Yarımküre influenza sezonu için de trivalan influenza aşıları öneriliyor.

Beş derneğin ortak hedefi, influenzanın yükünü azaltmak

“Birinci Basamakta Erişkin İnfluenzası: Tanı, Tedavi, Komplikasyonların Önlenmesi ve Bağışıklama Yaklaşımı – Multidisipliner Uzlaşı Raporu 2026”, erişkinlerde influenza enfeksiyonunun tanı ve tedavisinden komplikasyonların önlenmesine ve bağışıklamaya kadar uzanan süreçte güncel ve bütüncül bir yaklaşım ortaya koyuyor. Rapor, başta birinci basamak hekimleri olmak üzere tüm hekimlerin günlük klinik uygulamalarında influenza yönetimine rehberlik etmeyi ve hastalığın bireysel ve toplumsal sağlık yükünün azaltılmasına katkı sağlamayı amaçlıyor. Beş uzmanlık derneğinin ortak mesajı ise açık: Grip basit bir soğuk algınlığı değildir. Özellikle risk grubundaki kişilerde ciddi sonuçlara yol açabilir ve korunmada yıllık influenza aşılaması büyük önem taşır.